السيد محمد تقي المدرسي (مترجم: آرام)

9

تفسير هدايت (فارسى)

مختصرات و متوسطات با روشهاى يادشده ، تفسيم مى گردند . تفاسير مختصر و كوتاه ، يك يا دو مجلد و تفاسير متوسط اعم از عربى و فارسى و ديگر زبانها و حدود چهار پنج مجلد و تفاسير مطول در پانزده تا سى جلد تدوين گرديده است . نوع اول ، غالبا براساس يك يا چند روش يادشده نگارش يافته ، امام تفاسير بزرگ غالبا جامع همه يا بيشتر روشهاى تفسيرى است ، بجز تفاسير مأثور متأخرى كه فقط جامع روايات تفسيرى است . از اين نوع تفسير مطول ، چند تفسير شيعى و كمتر از آن از اهل سنت وجود دارد . اكنون كه دورنمايى از سرگذشت تفاسير قرآن ترسيم كرديم ، به سراغ تفسير من هدى القرآن و ترجمهء آن " تفسير هدايت " مى رويم تا ببينيم از كدام نوع است و يا كدام يك از گرايشهاى ياد شده تطبيق مى نمايد . اين تفسير با 18 مجلد عربى مسلما از نوع تفاسير مطول است ، اما از تفاسير جامع نيست . هر چند ره روايات بها مىدهد ، ولى از ديگر روشها مى توان گفت بر روش علمى ، اجتماعى و تربيتى تكيه دارد . بنا به گفتهء مؤلف محترم در مقدمهء تفسير : از آيات بلاواسطه الهام مى گيرد و قرآن را به قرآن تفسير مىكند پيش از اين كه به تفاسير رجوع كند - كه بندرت به آنها رجوع مىكند - زيرا مى ترسيده است از اين طريق ميان خود و قرآن حجابى قرار دهد . پس اين نوع تفسير قهرا نظرى به نقل آراء ديگران و قبول و رد آنها ندارد ، بلكه خود مستقلا به معنى آيات از سياق قرآن و در مشكلات به كمك روايات مروى از رسول اكرم و امامان اهل بيت عليهم السلام مى پردازد . پس مى توان گفت بيشتر آنچه در تفسير آيات نوشته ، ابتكار و انديشهء خود اوست . وى در خلال تفسير ، به مباحث استطرادى نظير آنچه در برخى از مطولات مانند تفسير فخر رازى و المنار والميزان تحت عناوين جداگانه آمده ، نمى پردازد ، لكن براى تفسير چند آيه عنوانى طرح مىكند ؛ مانند اين كه در جلد 1 صفحهء 127 تحت عنوان ( شخصيت انسانى چگونه مى يابد باشد ) به تفسير آيات مربوط به خلقت انسان دست زده است و در صفحهء 147 در زير عنوان ( نقش رسالتهاى خدا در